Brussel, 25 juni 2026 – In tegenstelling tot wat veel mensen denken, beperkt de kwetsbaarheid voor betaalfraude zich niet tot oudere generaties. Een nieuw onderzoek van iVOX in opdracht van Bancontact Company1 toont aan dat jonge Belgen overschatten hoe goed ze fraude herkennen. In concrete situaties blijken hun reflexen duidelijk minder betrouwbaar dan die van oudere generaties. Online betalingen, aankopen via sociale media en aanbevelingen van influencers horen bij hun dagelijkse leven. Net daarom tonen deze resultaten aan hoe belangrijk het is om jongeren al op jonge leeftijd de juiste betaalreflexen aan te leren.
In België kreeg 75 % van de volwassenen de afgelopen twaalf maanden te maken met een vorm van oplichting2. Dat cijfer herinnert eraan dat we de alertheid op elke leeftijd moeten versterken, ook bij de jongsten die al heel vroeg in betaalsituaties terechtkomen. Het onderzoek van Bancontact Company toont aan dat bijna één Belgische tiener op twee (49 %) zijn eerste bankkaart vóór de leeftijd van veertien jaar kreeg. Van de tieners die al een kaart hebben, betaalde 59 % al eens online.
Die vroege vertrouwdheid met digitale betalingen gaat nu al gepaard met eerste alarmsignalen. 65 % van de tieners kreeg al een verdacht bericht of telefoontje, 43 % klikte al op een verdachte link en 63 % klikte op een link en bedacht zich daarna dat ze dat beter niet hadden gedaan. Paradoxaal genoeg denkt 67 % fraude te herkennen en gelooft 64 % dat een beller hen tijdens een telefoongesprek niet kan beetnemen.
Die kloof tussen perceptie en realiteit komt duidelijk naar voren zodra je jongeren concrete scenario's voorlegt. Bij een vals telefoontje waarbij een zogezegde bankmedewerker een code via sms vraagt, zou slechts 50 % van de twaalf- tot zeventienjarigen de juiste reflex tonen door de vraag te negeren of via de officiële kanalen contact op te nemen met de bank. Wanneer een verkoper op een tweedehandsplatform een QR-code via privébericht stuurt, reageert slechts 37 % van de tieners correct, tegenover 79 % van de 55-plussers. Bij een valse e-mail die een mislukte betaling voor een streamingdienst meldt, daalt het aandeel jongeren met de juiste reflex tot 35 %, tegenover 87 % bij de 55-plussers.
Jongeren letten bovendien minder goed op zodra een link in een vertrouwde context past. Slechts 21 % van de tieners zou een link naar een prijs of wedstrijd van een 'vriend' negeren, tegenover 50 % van de volwassenen. Diezelfde vertrouwenslogica zien we ook bij bekende personen die ze volgen op sociale media. 42 % van de jongeren vertrouwt een link die een influencer aanbeveelt, tegenover 15 % van de volwassenen. Bij de 55-plussers gaat het slechts om 4 %, terwijl dat cijfer bij de 18- tot 34-jarigen oploopt tot 31,3 %.
Naast het vertrouwen in bepaalde links kan ook de drang om van een goede deal te profiteren ervoor zorgen dat we fraude of phishing niet controleren. Zo klikt 29 % van de tieners zonder nadenken als een korting groot genoeg is, en 30 % voelt de druk van een tijdelijk aanbod op sociale media.
Die tendens valt sterker op bij Franstalige jongeren. 40 % zou zonder nadenken op een link met een forse korting klikken, tegenover 20 % van de Nederlandstalige jongeren. Ze overwegen ook vaker iets te kopen op een onbekende site zonder veel na te denken (10 % tegenover 4 %), of vertrouwen vaker een link die een influencer aanbeveelt (50 % tegenover 36 %).
Het risico stopt niet bij de klik, want 37 % van de tieners geeft aan dat ze er niet over zouden durven praten met hun ouders als ze opgelicht werden. Bij Franstalige jongeren loopt dat aandeel op tot 45 %, tegenover 30 % bij de Nederlandstalige jongeren. Door die schroom melden slachtoffers het incident minder snel, vragen ze geen raad of leren ze er niet van voor de toekomst.
Daar komt een vals gevoel van veiligheid bij. 29 % van de tieners en 30 % van de 18- tot 34-jarigen denken dat hun bank een phishingpoging sowieso wel zou opmerken. Die perceptie kan ertoe leiden dat ze de essentiële rol van hun eigen reflexen onderschatten, zoals de bron controleren, niet te snel klikken, de officiële kanalen gebruiken of hulp vragen bij twijfel.
Bij twijfel of bij een incident blijft het nochtans belangrijk om te weten bij wie je terecht kunt. Toch zegt slechts 35 % van de tieners precies te weten wanneer en hoe ze Card Stop moeten gebruiken, tegenover 83 % van de volwassenen. Nog zorgwekkender is dat 24 % van de jongeren en 13 % van de 18- tot 34-jarigen deze dienst niet kennen.
Tegenover deze vaststellingen drukken de jongeren zelf een duidelijke nood aan begeleiding uit. 88 % van de tieners vindt dat ze advies of een korte opleiding zouden moeten krijgen op het moment dat ze hun eerste betaalmiddel krijgen. Bij de volwassenen geeft 78 % aan dat ze zo'n begeleiding graag hadden gekregen.
De resultaten van het onderzoek bevestigen voor Bancontact Company dat we jongeren zo vroeg mogelijk bewust moeten maken van de frauderisico's die met betalingen samenhangen. Nathalie Vandepeute, CEO van Bancontact Company, zegt: "We werken elke dag aan veiligere digitale betalingen, zowel door onze oplossingen te versterken als door samen te werken met alle spelers in ons ecosysteem. Maar vandaag vallen fraudeurs niet langer enkel de systemen aan. Ze manipuleren consumenten en misbruiken hun vertrouwen, onoplettendheid of gebrek aan houvast. Daarom is het essentieel om iedereen, en in het bijzonder de jongsten, te helpen om de alarmsignalen te herkennen en die juiste reflexen aan te nemen."
Ze voegt eraan toe: "Dit onderzoek vormt een eerste stap om het risicovolle onlinegedrag van de jongsten beter te begrijpen. Bancontact Company lanceert dit jaar verschillende begeleidings- en educatieve projecten voor jongeren die geleidelijk aan hun leven als consument beginnen. Zo helpen we hen de reflexen aan te leren die hun risico's beperken, en reiken we eventueel specifieke tools aan om hun betalingen te kaderen en hun bescherming te versterken."
Wil je je verder verdiepen, dan vind je hieronder twee aanvullende documenten:
1 Online enquêtes uitgevoerd door het onderzoeksbureau iVOX in opdracht van Bancontact Company tussen 28 mei en 8 juni 2026 bij twee steekproeven: 1 000 Belgen van 18 jaar en ouder, representatief wat betreft taal, geslacht, leeftijd en opleidingsniveau; en 300 jongeren tussen 12 en 17 jaar, representatief wat betreft taal en geslacht. De maximale foutmarges bedragen respectievelijk 3,02 % en 5,62 %.
2 https://gasa.org/knowledge-base/reports/state-of-scams-in-europe-2026
1.Neem de tijd voordat je klikt
2.Controleer wie er echt contact met je opneemt
3.Deel nooit je codes of gevoelige gegevens
4.Bescherm je rekeningen en toestellen
5.Blijf in een betrouwbare betaalomgeving
Wil je meer weten over betaalfraude en de juiste veiligheidsreflexen, raadpleeg dan de speciale pagina: https://www.bancontact.com/nl/consument/cybersecurity